Gezond bouwen

Als echte GGD'er weet ik natuurlijk van alles over gezondheid. Meestal gaat het over gezond eten, -slapen en gezond leven. Of over gezondheidsbescherming  zoals vaccinaties, infectieziekte verspreiding. Een minder bekend tak van de GGD is ook gezonde woonomgeving. Daarbij moet je denken aan lucht en water kwaliteit maar ook aan een gezond binnenklimaat.
We brengen gemiddeld 85 a 90% van onze tijd binnenshuis door, waarvan ongeveer 70% in ons eigen huis. Er is in nederland een vereniging die zich al heel lang bezig houd met Biologische gezond bouwen en deze mensen hebben veel betekent in de zoektocht naar gezond bouwen. Uiteindelijk gaat dit om prettig wonen, welzijn van mensen, en fijn klimaat. Dat zou het uiteindelijk effect moeten zijn.

5 thema's zijn hierbij belangrijk en stro (en leem) voldoen hier al voor belangrijke mate aan.

Akoestiek. NBij geluidsisolatie gaat het om twee zaken: luchtgeluid isolatie en contact geluid isoloatie.
Luchtgeluid is het geluid dat zicht door golven in de lucht voortplant. De negatieve effecten zijn nagalm, weerkaatsing, hol geluid en dat is erg vermoeiend. Continu ben je bezig om geluiden uit te filteren en dat kost energie. Bij contactgeluid is een vast materiaal rechtstreeks verantwoordelijk voor het voortplanten van geluid.
Massa kan zorgen voor demping. De akoestische eigenschappen van stro zijn goed (Rw 55 dBA). Het dempt geluid en is een goede geluidisolator.


Vocht. Het is in de reguliere bouw is steeds gewoner geworden om alle kieren en gaten dicht te stoppen met folies, en purschuim (in sommige gevallen kunnen ramen zelfs niet meer open). Hierdoor wordt energielekken voorkomen. Echter in een huis leven mensen en wordt er gekookt dat levert dus altijd een vochttoename op. Als alles dicht is heb je een technische ventilatiesysteem nodig om vocht weer af te voeren. Met alle schimmelvorming in buizen als gevolg.
Met damp open bouwen zorg je er voor dat vochtige damp naar buiten kan.
Zo is strobouw wind dicht maar damp open. Dus de wind kan niet door de kieren heen maar het vocht kan wel naar buiten. In combinatie met leem kun je zo een vochtigheidsklimaat halen van 50%.
Een goede vochtigheidsgraad is tussen 40 en 60%
Te lage vochtigheid kun je last krijgen van je luchtwegen, huidproblemen, droge ogen, gebarsten lippen. En ook je houten meubels barsten eerder
Te hoge vochtigheid levert schimmelproblemen op. Het geeft een benauwd gevoel.
Een goede vochtigheidsgraad ligt tussen 40 en 60%

Ventilatie. Goede ventilatie is belangrijk voor je gezondheid. Vuile lucht (fijnstof, geuren, kachelrook, uitademing) moet het huis uit en schone lucht moet worden aangevoerd. Vervuilde lucht in huis versterk allergieën, luchtwegproblemen en irritatie van slijmvliezen. Je hebt continue aanvoer van frisse lucht nodig en je moet af en toe nog extra luchten bij bv koken en douchen. Damp open bouwen en natuurlijke ventilatie (en dat kan makkelijk met strobouw) is dan een prima oplossing.

Licht. Daglicht is niet specifiek voor strobouw. In Nederland zijn er eisen voor daglicht toetreding omdat belangrijk is voor je bioritme en voor je concentratievermogen.

Kleur heeft allerlei doelen (signaalfunctie) is bepalend voor sfeer en wordt ook sterke gekoppeld aan emoties. Natuurlijke materialen zijn vaak rustige kleuren en creëren hiermee ook rustige omgevingen.

Elektrisch licht

Via de VIBA waren we al het een en ander te weten gekomen over kunstlicht. Zij hebben er zelfs een heel manifest over geschreven.
Er zijn twee belangrijke nadelen van spaarlampen in vergelijking met gloeilampen en daglicht: het spectrum en de frequentie. Het beperkte spectrum maakt het ongezond. Met name ontbreekt vaak het UV-deel, wat via de huid zorgt voor vitamine D. Het knipperen van de lampen met 50 Hz is voor sommige waarneembaar, en veroorzaakt dan klachten als hoofdpijn.
Nou heb ik zelf ook wat gezocht, en zodoende kwam ik True-Light tegen. Dit soort licht benadert heel dicht het natuurlijke daglicht, en wordt daarom als gezonder beschouwd dan andere spaarlampen. Het wordt ook gebruikt als lichttherapie voor mensen met bijvoorbeeld winterdepressie.
In de kantooromgeving wordt TL steeds meer vervangen door T5, maar in de woningbouw is dit nog niet echt doorgedrongen. T5 is nóg zuiniger dan TL en heeft bovendien een veel hogere knipperfrequentie (44.000 Hz), wat voor mensen niet waarneembaar is.
T5 True Light
Daglicht
TL warm white
Hier een rijtje foto's om het verschil tussen 3 soorten licht te laten zien.
We hebben voor koofverlichting gekozen voor de Lumis mini armaturen van First Light. Deze zijn er ook in dimbare uitvoering, wat weer goed te combineren is met ons Eltako-schakelsysteem. Ideaal voor onze thuisbioscoop.

Kunstlicht

De vraag tijdens dit VIBA-cafe wat het verbod van de gloeilamp voor een gezondheidseffecten heeft. Een werkgroep met (lichtdeskundige, woonbiologen en architecten) heeft nationale en internationale literatuur bekeken én zelf onderzoek gedaan en heeft een manifest uitgebracht.

Kunstlicht kan daglicht nog niet evenaren én daglicht is essentieel voor de gezondheid van de mens. Via de ogen en je huid komt licht je lichaam binnen. Licht bestaat uit allerlei kleuren. Via je ogen wordt licht omgezet in een zenuwimpuls die naar de hypothalamus gaat. En deze stuurt allerlei processen in je lichaam aan. Rood licht zorgt bijvoorbeeld voor de doorbloeding, de aanmaak van rode bloedlichaampjes, de ademhaling en zuurstoftoevoer, de stofwisseling en de vruchtbaarheid. Violet licht zorgt voor evenwicht tussen calcium en fosfor en bevorderd de circulatie van het lymfesysteem, de activiteit van de klieren, de aanmaak van de witte bloedlichaampjes en de aanmaak van jodium en ijzer. Uv-licht bevordert de omzetting van verscheidene pro-vitaminen de aanmaak en zorg voor de juiste hoeveelheid calcium. Blauw licht daarentegen remt de aanmaak van melatomine. Licht overdag helpt om de nachtelijke hoeveelheid van het slaapbevorderende hormoon melatonine in ons bloed te verhogen en speelt dus ook een belangrijke rol in ons dag-, nacht- en jaarritme. Ook speelt licht een rol als bacteriedodend middel.

De oude grieken wisten al van de heilzame werking van zonlicht en ook in begin 1900 was men bewust bezig met daglichttoetreding, zie openluchtscholen. Ook nu nog ontstaan er nieuwe inzichten van licht op onze gezondheid en worden deze inzichten ook toegepast in nieuwe producten en technieken (bv lichttherapie bij despressies). Mensen brengen steeds meer tijd door in gebouwen en zien dus minder het daglicht. Het belang van kwalitatief goed kunstlicht wordt dus steeds groter.

Bij de kwaliteit van kunstlicht is kleurweergave en kleurtemperatuur belangrijk. Dit wordt uitgedrukt in lichtspectrum of kleurweergaveindex (RA). We streven naar een zo volledig mogelijk spectrum (=100 RA) omdat daar alle kleuren in zitten die je biologische gezien nodig hebt. De gloeilamp (waaronder ook de halogeenlamp) heeft dat volledig spectrum. De spaarlamp heeft dat spectrum niet, rood en violet zijn zoveel mogelijk weggelaten en daardoor blijft deze hangen op 80. Bij ledverlichting zitten er onnatuurlijke pieken in het spectrum waardoor het ook wel synthetisch licht wordt genoemd.

Daarnaast veroorzaken spaarlampen laagfrequent electromagnetische en electrische velden waarvan de gezondheidseffecten nog te weinig onderzocht zijn.

Naast deze bovenstaande reden is er ook het milieu effect.

1)Spaarlampen bevatten kwik en horen daarom bij het chemische afval. Er zijn echter maar weinig mensen die dat weten, dus al de lampen komen op de afvalberg terecht.

2)De gloeilamp geeft niet alleen licht maar ook warmte. De spaarlamp en ledlamp geven die warmte niet waardoor je de kachel hoger zult moeten zetten en daarmee de energiewinst weer kwijt raakt.

3) spaar en ledlampen veroorzaken netvervuiling of blindstroom door de straling die zij afgeven. De nieuwe slimme meters kunnen deze blindstroom registreren en daarmee kunnen ze in rekening worden gebracht bij de gebruiker.

4) je wordt in de reclames en verpakking erg voor de gek gehouden qua lichtopbrengst en milieu winst. Als je naar het aantal lumen per watt kijkt heb je de meest zuivere informatie en blijkt de opbrengst tegen te vallen.

Op dit moment is het beste alternatief de halogeen in gloeilampvorm zoals bijvoorbeeld de EcoClassic van philips.

Het manifest én een uitgebreider verslag van dit Viba cafe vind je hier.

Viba cafe

Komende donderdag (3 december) weer een interessant Viba cafe.

Manifest gezond kunstlicht:
de waarheid over de spaarlamp en de gloeilamp

Zie ook de Vibavereniging