Vraag plantendak

We krijgen regelmatig vragen over ons zelfbouw groen dak. Hieronder een vraag en antwoord. We zijn nog steeds aan het experimenteren hiermee.

Hoi Nieuwekampen
ik ben aan het denken over ons dak.

 het loopt ongeveer 90 cm af op 3,5 m.

 als ondergrond ben ik aan het twijfelen:

 underlayment of planken met dwarslatten onder de folie

of eventueel potdekselen, dan krijg  je misschien automatisch genoeg weerstand op de ondergrond.

 hebben jullie daar nog betere ideeën over?

Sorry dat het is blijven liggen. Je hebt misschien ondertussen zelf al voor een oplossing gekozen.

Die van dat potdekselen ken ik niet, maar dat leek me wel een heel slimme oplossing. Normaal gesproken doe je dat niet bij zo'n lage dakhelling, maar als er toch folie overheen gaat, werkt het juist goed.

Je moet wel goed uitkijken voor scherpe randen en splinters. Je kunt een of ander beschermende folie onder het rubber gooien, als het hout ruw is. Bijvoorbeeld dat textieldoek (viltachtig) dat tuinders gebruiken onder de planten. Datzelfde spul kun je ook gebruiken bovenop de rubber, als bescherming onder de vulkaankorrels.

Als de schuur verwarmd is, moet je bedacht zijn op condensvorming tegen de onderkant van het rubber, maar dat zul je wel weten. Als je zorgt voor isolatie onder het rubber, en daaronder een dampdichte folie (zoals bij ons), zou het goed moeten gaan.

Je hoeft de rubber folie niet vast te lijmen. Eventueel kun je dat aan de randen doen, maar als je meteen na het leggen van de rubber het substraat er op kunt brengen, hoef je niet bang te zijn voor wegwaaien. Wel zorgen dat er aan de rand de wind niet onder kan schieten.

Voor de randafwerking bij de dakgoot: waar de folie over de dakgoot heen hangt, kun je hem met verticale latjes vastspijkeren (of schroeven). Hier komt (als het goed is) geen regenwater, dus dan is het niet erg om door de folie heen te prikken. Tegen die verticale latjes kun je later geveldelen bevestigen.

Zie http://nieuwekampen.blogspot.nl/2008/09/doe-het-zelf-groendak-1_07.html

Het rubber moet een 'bocht' maken die oversteekt buiten de geveldelen, zodat regendruppels veilig weg kunnen en niet achter de geveldelen terecht kunnen komen.

In onze tekening is gewerkt met een kraallat met een overlappende strook. Die moet je lijmen. Als je het doet zoals hierboven beschreven, hoef je helemaal niet te lijmen. Iets wat lijkt om een kraallat zou in jouw geval zorgen voor een soort mini-oversteek. Het belangrijkste is, dat druppels niet stiekem langs het rubber terug richting je houtwerk kunnen lopen.

Groendak

Dit was nog een oude blog die we per ongeluk niet eerder gepubliceerd hadden. Vanwege wat vragen alsnog maar even online gezet.
 Op ons actorium hebben we al een tijdje een groendak liggen.
Afgelopen weekend was het huis aan de beurt. We doen het stapsgewijs, dus nog niet het hele dak is bekleed.
Het systeem was nog een heel gepuzzel. Je moet namelijk bij een schuin dak iets doen om te voorkomen dat de lava-korrels en de plantjes naar beneden schuiven. Op het dak van het actorium hadden we daartoe latten onder het rubber op de dakplaten geschroefd, maar dat bleek erg onhandig bij het leggen van het rubber.



Op het huis wilden we daarom een systeem bovenop het epdm-rubber. Daarvoor heb je de keuze uit plastic bakken die afsteunen op de dakvoet of rvs-draadmatten die aan de nok hangen. Allebei prijzige oplossingen, dus we hebben zelf iets gefabriceerd.
Als eerste hebben we het vilt aan de nok bevestigd met een panlat. Vlakbij de nok heb ik voor de zekerheid een strook epdm over het vilt gelegd, om te voorkomen dat er vocht optrekt naar boven en de nok doet rotten.
Een tweede panlat dient om rvs-draad (lasdraad à 50 euro per kilo) aan te bevestigen. Deze lasdraad houdt kunststof balkjes van 2x5 cm op hun plaats. Onderlinge afstand van de balkjes: 80 cm.
Om de montage wat makkelijker te maken, heb ik de kunststof balken in een raamwerk van panlatten vastgezet (zonder spijkers, anders heb je kans op doorprikken van het rubber). Op den duur mogen die panlatten wegrotten, want de rvs-draden houden de zaak vast.
Het vullen van het raamwerk met korrels en plantjes was een heel karwei, waar vele emmers en buurjongens aan te pas kwamen. Maar het resultaat mag er zijn!

Groendak op het huis

Op ons actorium hebben we al een tijdje een groendak liggen.
Afgelopen weekend was het huis aan de beurt. We doen het stapsgewijs, dus nog niet het hele dak is bekleed.
Het systeem was nog een heel gepuzzel. Je moet namelijk bij een schuin dak iets doen om te voorkomen dat de lava-korrels en de plantjes naar beneden schuiven. Op het dak van het actorium hadden we daartoe latten onder het rubber op de dakplaten geschroefd, maar dat bleek erg onhandig bij het leggen van het rubber.



Op het huis wilden we daarom een systeem bovenop het epdm-rubber. Daarvoor heb je de keuze uit plastic bakken die afsteunen op de dakvoet of rvs-draadmatten die aan de nok hangen. Allebei prijzige oplossingen, dus we hebben zelf iets gefabriceerd.
Als eerste hebben we het vilt aan de nok bevestigd met een panlat. Vlakbij de nok heb ik voor de zekerheid een strook epdm over het vilt gelegd, om te voorkomen dat er vocht optrekt naar boven en de nok doet rotten.
Een tweede panlat dient om rvs-draad (lasdraad à 50 euro per kilo) aan te bevestigen. Deze lasdraad houdt kunststof balkjes van 2x5 cm op hun plaats. Onderlinge afstand van de balkjes: 80 cm.
Om de montage wat makkelijker te maken, heb ik de kunststof balken in een raamwerk van panlatten vastgezet (zonder spijkers, anders heb je kans op doorprikken van het rubber; ik heb rubber stroken geknipt uit restjes epdm). Op den duur mogen die panlatten wegrotten, want de rvs-draden houden de zaak vast.
Het vullen van het raamwerk met korrels en plantjes was een heel karwei, waar vele emmers en buurjongens aan te pas kwamen. Maar het resultaat mag er zijn!

Plantendak

En ondertussen groeit mijn plantendak (aan een kant) fantastisch. Het inzaaien aan de andere kant is mislukt. Te lange periode te droog om goed tot ontwikkeling te komen is mijn analyse.

EPDM leggen

Epdm leggen (3 mandagen).
In plaats van de gladde epdm is hier Hertalan gebruikt. Zelfde materiaal, alleen is het oppervlak ruw.
De dakdekker legde de epdm met een andere soort lijm (PU in plaats van contactlijm), die je rustig nog kunt verschuiven als ie al gelijmd is. Werkt wel makkelijker dan de methode waarmee wij het dak van het actorium gelijmd hebben.
De stroken zijn onderling aan elkaar gelijmd met contactlijm. Hier hebben we nog wat discussie over, of dat wel de juiste manier is. Bij ons actorium moesten er speciale lijmstroken tussen en ook nog een keer over de naad, terwijl deze dakdekker genoeg denkt te hebben aan een laagje contactlijm en een kitnaadje. Wordt vervolgd...

Plantendak Actorium 3

Vak 2, eigen grond en eigen kweek hebben we gisteren geplant.

En dit is het uitzicht als je boven op het dak zit. Mooi toch!

Plantendak Actorium 2

Een zesde deel hebben vrienden van ons gelegd. Die beginnen een eigen bedrijfje in plantendaken en hebben bij ons geexperimenteerd. De andere 5 delen zijn opgebou wd met lavasteen gemengd met 1) leem 2)zure grond (turf), 3)kalkrijke grond, 4)rijke grond en eigen teelt, 5) Schrale grond uit het dennebos. Vak 1,2,3 en 5 moeten nog ingezaaid worden. Dat kan over twee weken als de grond en lava ingezakt is.

Plantendak actorium 1

We hebben het dak onderverdeeeld in 6 vakken. Eerst komt er een beschermlaag op de EPDM
(een soort vilt). Daarna komt de lavasteen op het dak. Rond de ramen en in de dakgoot hebben we grind gelegd. En daarna beplanten en inzaaien.

epdm leggen

Eerst goedleggen (is behoorlijk zwaar spul), dan lijm spuiten, laten drogen en dicht plakken en afrollen.

Doe-het-zelf groendak 3

Voordat de epdm gelegd kan worden, moet het dak "helemaal klaar" zijn, werd ons verteld. Later bleek dat ze bedoelden: alle dakranden en opstaande randen voor de dakramen. Dakdoorvoeren voor waterafvoer, ventilatie en schoorsteen komen pas veel later. Ook de geveldelen kunnen later worden bevestigd, vlak voordat de kraallaten worden gemonteerd.
Die kraallatten was ook een openbaring: daarmee wordt de epdm-folie tegen de dakrand geklemd, vervolgens wordt de folie over de rand naar boven geslagen en daar op de andere folie gelijmd. Dit is dus echt iets wat je op het laatst doet, en niet, zoals wij dachten, aan het begin.

Wat belangrijk is om makkelijk de folie te kunnen monteren: isolatie netjes tot aan de dakrand leggen, dus schuin en goed op maat afzagen; de horizontale richels allen dezelfde afmeting, recht en netjes vastschroeven.
Als je dit allemaal niet zo nauw neemt, kom je er ook wel (kom maar naar ons dak kijken), maar het werkt makkelijker als je dit een beetje zorgvuldig doet.

Het leggen van de folie is uitgebreid vastgelegd in foto's.
Wij hebben van de importeur (www.epdm.eu) een dikke map met instructies gekregen, waar het allemaal precies in staat. Is ook terug te vinden op hun site. Het gaat om het product "Sure-seal".
Om het hele proces kort samen te vatten:
De folie komt op rollen van 1, 3, 6 of 9 meter. Voor schuine daken is een breedte van 3 meter het maximum, anders wordt het onhandelbaar (uit eigen ervaring).
Met behulp van een smetlijn leg je de folie op zijn plaats. Je zet hem tijdelijk over de hele lengte (van links naar rechts) vast met schroeven en dakdekkersplaatjes (hoe heet zo'n ovale metalen onderlegring?) aan de rand van de folie uiteraard, je gaat geen gaten midden in de folie maken.
Vervolgens vouw je hem dubbel, waarbij je de onderste rand in de buurt van de bovenste rand brengt. Nu kun je telkens een strook van ca. 30 cm inspuiten met contactlijm (soort Bisonkit) en de folie voorzichtig laten zakken en vastlijmen op de ondergrond. Elke vierkante centimeter moet aangerold worden met een speciaal rollertje. Da's best vervelend werk: 200 m2 met een rollertje van 3 centimeter breed.
Voor de hoeken is er speciale, flexibele, niet-gevulcaniseerde folie en kit. Langs de randen wordt een kimband geschroefd, ook met niet-gevulcaniseerde rubber.
Om twee banen folie aan elkaar te bevestigen, moet je een speciale strook gebruiken die aan weerskanten niet gevulcaniseerd is. Simpelweg met primer - soort Simson Solution - op elkaar lijmen (zoals je vroeger met een fietsband deed) kan wel, maar is niet gegarandeerd worteldicht (niet te verwarren met woaterdicht).
We krijgen binnenkort de rekening, met alle materialen. Dan kan ik precies vertellen wat je nodig hebt en wat het kost.

Doe-het-zelf groendak 2

Hier zie de opbouw van het dak. Het is een zogeheten "Warm dak" (Zoek maar eens hierin)
De underlayment wordt op de sporen (of opleggers zoals ze hier in de buurt genoemd worden) gespijkerd. Het is belangrijk om de sporen exact op 61 cm hartafstand te bevestigen op de gordingen, zodat je met de underlayment (122 x 244) goed uitkomt.
Bovenop de underlayment komt eerst een dampdichte (niet een dampremmende!) folielaag. Daarop komt de isolatie, in ons geval de 4 cm dikke piepschuim die we over hebben gehouden bij de sloop van de schuur en 6 cm Pavaflat (beloopbare, drukvaste houtvezelplaat). Op de houtvezelplaat komen horizontale latten (ca. 3 x 7 cm), die enerzijds de isolatie vastzetten op de sporen, anderzijds zorgen voor richels, zodat het zand en wij zelf niet van het dak afschuiven. Deze latten staan niet op de tekening hiernaast. Aan de bovenkant moeten ze afgeschuind of afgerond zijn, dat is beter voor de epdm-folie.


De dakranden zijn bedacht door onze architekt. Ze zijn makkelijk zelf te maken.
Je laat bij de houthandel underlayment (244 x 122 cm) verzagen in 5 stroken van 244 x 23 cm.
Een beetje afhankelijk van hoe precies je van aard bent, maak je driehoekige blokken met een schuine zijde van 23 cm en schroef je het zaakje in elkaar, of je gaat eenderde van de stroken afschuinen en maakt het precies volgens tekening. Ikzelf heb alleen de hoek aan de onderkant wat bijgeschaafd op 30 graden, omdat ik 60 graden te lastig vond.
De driehoekige blokken heb ik gemaakt van gordinghout dat overgebleven was. Voor het schuin zagen heb je een verstekzaag of lintzaag nodig, of, zoals in mijn geval, een buurman die dit heeft.
Je zet er twee aan de uiteinden, en een in het midden van een "bak". Eerst maak je de liggende en opstaande plank aan de blokken en aan elkaar vast, daarna leg je de schuine plank tegen de blokken. Het resultaat is een bak van 244 cm lang.
Voor de bakken op de vier hoeken van het dak moet je de schuine plank in verstek zagen. Leg twee bakken zonder schuine plank haaks tegen elkaar op de grond, dan kun je de schuine plank mooi op maat decouperen.
Uiteindelijk zie je alleen de onderkant van de onderste plank, dus als je het voor het kiezen hebt, moet dat van zichtkwaliteit underlayment zijn.

Doe-het-zelf groendak 1

Ter voorbereiding op onze verbouwing heb ik me op internet suf gezocht naar informatie waarmee je zelf aan de slag zou kunnen om een groendak te maken. Ekogras uit Zaltbommel kwam aardig in de buurt, maar die legt weer heel erg de nadruk op wat er op het dak komt, terwijl wij eerst wilden weten hoe we het dak zelf moesten maken.
Toen we daar tijdens een feestje over aan het praten waren (ja, wij feesten wat af), bleek dat twee jongens uit onze vriendenkring (De Tuinders), een dakdekker en een hovenier, het plan opgevat hadden om samen groendaken te gaan leveren.
Nou, dat komt mooi uit, vonden wij. Het was wel even schrikken voor Twan en René, want de eerste klus was meteen mega: 200 m2, terwijl ze zich meer op de particuliere afdakjes wilden richten.
Ook blijkt het zo te zijn dat een platte-daken-dekker niet zomaar hellende daken kan dekken (doet me denken aan die koetsier die zijn postkoets poetst...).
De groendakdekker in spe heeft meteen flink geînvesteerd in documentatie en is op zoek gegaan naar een leverancier van EPDM. Het Resitrix dat hij wel eens ooit had toegepast vonden we te duur.
Via via kwam hij op IRS oftewel www.epdm.eu. Dit is een Amerikaans product dat via Canam in Eindhoven te koop is. De Nederlandse contactpersoon is op de site terug te vinden.
IRS heeft René opgeleid, wat er kortweg op neerkomt dat er een busje met twee Belgen (met www.waterdicht.be als opschrift. Briljante naam) een dag komt dakdekken, alles uitlegt, alle handelingen voordoet en aanwijst wat je fout doet. Tevens krijg je gratis t-shirts. Leergierig als ik ben, heb ik goed opgelet, en kan ik het meeste ook zelf.

In de volgende aflevering zal ik tekeningen maken, zodat je kunt zien waar we uiteindelijk, na veel wikken en wegen, vallen en opstaan, op zijn uitgekomen.

Doe-het-zelf groendak

Groendak, grasdak, sedumdak, er zijn diverse namen voor. Als je erover leest, klinkt het allemaal heel ingewikkeld, en moet je het echt door de specialist laten aanleggen.

Een groendak is overigens niet iets voor mensen die alles strak en netjes willen hebben. Een groendak kijkt veel rommeliger dan, zeg, geglazuurde pannen.

Voor de doe-het-zelver die zich niet zo snel laat afschrikken: wij hebben op ons tuinhuisje een groendak aangebracht, en het is best zelf te doen.
Waar je op moet letten:

• Dak moet stevig zijn. Stel je gooit er 5 centimeter zand op, dan weegt dit ongeveer 50 kilo per m2. Dat lijkt veel, maar dakpannen wegen ongeveer net zoveel.
  

• Hellingshoek max. 35 graden (hoe vlakker, hoe beter)

• Gebruik goede folie: EPDM vijverfolie van de bouwmarkt of Boerenbondwinkel (ca. 5 euro/m2)

• Het zand moet in een bak komen te liggen, dus er moet een opstaande rand rondom zijn, minstens zo hoog als de laag zand die je wilt aanbrengen.

• De ondergrond waar je de folie op legt, moet vrij zijn van uitstekende zaken, zoals spijkers en splinters, anders krijg je lekken.

• Duw de folie strak tegen de rand en vouw hem netjes in de hoeken. Door de druk van het zand en water kan er anders trekkracht in de folie komen, en krijg je scheuren.

• In plaats van een dakgoot breng je onderaan een flinke laag grove grind aan. Hieroverheen geen zand en begroeiing. Ik heb die in een worstvorm gerold, met gaas van het tuincentrum, zodat ik de begroeiing eventueel uit de grind kan trekken. De grind zorgt ervoor dat daar het overtollige water terecht kan en via een overloop kan weglopen (zie plaatje). Je kunt de folie gewoon in de opening naar buiten laten steken.

• Wat laat je er op groeien? Wij hebben gekozen voor grondbedekkers, zoals die bij elk tuincentrum te krijgen zijn. Je kunt er ook graszaad op gooien. Bij het aanbrengen van de grond kun je, zoals wij, kiezen voor rijke grond, dan groeit alles snel, maar krijg je in het begin veel 'bocht' tussen de vetplantjes, of voor een wat schralere grond, dan krijg je waarschijnlijk een heide-achtige begroeiing. Ik heb wel een groen dak, maar geen groene vingers, dus als je dit belangrijk vindt, kun je beter bij het tuincentrum advies inwinnen.

Ideeën voor een breder gebruik van je groendak:
Als je een niet al te kwetsbare begroeiing kiest, kun je er in de zomer mooi een strandstoel op kwijt. Als je heel hoge begroeiing kiest, kunnen de kinderen er verstoppertje op spelen.
Mocht je de aandrang van snoeien of maaien niet kunnen weerstaan, kijk dan uit dat je niet in je enthousiasme de folie lek prikt. Reparatie is niet moeilijk, maar toch.

Milieuvoordelen (uit artikel van Brabants Dagblad):

• Isolerend voor temperatuur en geluid
• Vangen regenwater op, dus ontlasten het riool
• Werken luchtzuiverend (zoals alle planten)
• Duurzaam, gaat heel lang mee