Posts tonen met het label Verwarming. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Verwarming. Alle posts tonen

zondag 20 maart 2011

Pompschakeling wandverwarming-houtkachel

Onze wandverwarming bestaat uit 8 circuits, 4 boven, 4 beneden. Het warme water hiervoor wordt aangevoerd vanuit het actorium (zie eerdere berichten hierover).
Elke ruimte - met haar eigen circuit - heeft haar eigen thermostaat, waarmee de bijbehorende kraan wordt open- of dichtgezet.
Wat ik wilde bereiken, is dat de pomp stopt als alle circuits dicht staan. De pomp zou anders stuk kunnen lopen.
Om het uit te leggen, en om het zelf later ook nog te snappen, heb ik alles in een aantal foto's vastgelegd.

Om te beginnen de ketel. Deze heeft zijn eigen besturing, met zijn eigen ruimte-thermostaat, los van de wandverwarmingthermostaten. Als de ketel wil gaan verwarmen, zet hij spanning op de draad naar de pomp.

In plaats van dat deze spanning rechtstreeks naar de pomp gaat, laat ik hem een omweg maken langs de PL (Pump Logic).
Deze PL heeft namelijk een relais, dat gesloten is (d.w.z. de stroom kan er door) als één of meer ruimtes warmte vragen. Met andere woorden: als alle ruimtes op temperatuur zijn, stopt de pomp.

Beneden hangt de hoofd-PL. Deze is met een stekker aangesloten op 230V.
Elke thermostaat krijgt ook 230V van de PL (2-geel-L, 4-blauw-N). Als de temperatuur lager is dan de ingestelde temperatuur, zet de thermostaat spanning op draad 1-rood.
Dit signaal wordt rechtstreeks doorgezet naar de bijbehorende kraan. Als thermostaat 1 dus inschakelt, komt er spanning op kraan 1, waardoor deze open gaat.
Voor de duidelijkheid heeft de PL een lampje dat dan gaat branden. Als alle lampjes uit zijn, gaat het relais 'uit', en wordt de stroom naar de pomp onderbroken.
Boven hangt eenzelfde PL, die in serie is geschakeld met deze PL. Het relais van de PL boven gedraagt zich als een thermostaat voor de PL beneden. Als de PL boven dus 'zegt' "er is warmtevraag boven", dan zet hij spanning op draad 1-rood, wat voor de PL beneden overkomt als "er staat een thermostaat ingeschakeld".
Dus ook al staan alle circuits beneden uit, als er boven één kamer 'aan' staat, gaat de PL beneden ook aan, en mag de pomp lopen.

De PL boven hangt op z'n kop, zoals je ziet. Deze PL is niet rechtstreeks aangesloten op het lichtnet, maar krijgt zijn voeding van de PL beneden. Op die manier kan ik het hele systeem uit zetten door beneden de stekker er uit te trekken.

De hele pompschakeling die ik hierboven heb uitgelegd, komt eigenlijk bovenop de schakeling van de ketel. Het hele weekritme (hoe laat de verwarming aanspringt en 's avonds weer uit gaat etc.) is hier ingesteld. Als je dus midden in de nacht de thermostaat op je kamer omhoog draait, zal er niks gebeuren als de ketel al in zijn nachtstand staat.
Andersom, als de ketel vanwege vorstbeveiliging warm water rond wil sturen, maar alle thermostaten staan uit, dan gebeurt er ook niks. Hetzelfde geldt voor de blokkeerbeveiliging (wekelijks de pomp even laten draaien in de zomer, om te voorkomen dat hij gaat vastzitten).
In de zomer mag dus de ketelthermostaat uit (oftewel laag) staan, maar moeten er wel een paar kamerthermostaten aan staan, zodat de pomp kan lopen.
Als we in de zomer de PL's willen uitzetten (die dingen verbruiken ook een klein beetje stroom) moet ik een wisselschakelaar monteren: ofwel de PL staat aan, ofwel de pomp kan ongehinderd aangestuurd worden door de ketel.

zaterdag 10 juli 2010

Onze houtkachel op YouTube

Met binnen- en buitentemperaturen van 33 graden ligt het niet echt voor de hand, maar sinds kort is onze "instructievideo" over onze houtkachel (of beter gezegd houtvergasser, maar meer hierover in onze video) op Youtube te vinden.
Voor de echte volhouders is er ook nog een aflevering over de besturing.
En als je dan echt nog niet genoeg hebt, dan kun je ofwel een psycholoog bezoeken, of naar het derde deel, getiteld "Leidingen", kijken.
Veel kijkplezier.

zaterdag 2 januari 2010

Warmteverliesberekening geverifieerd

Nieuwjaar hebben we dit jaar in Brugge gevierd (mooie stad, van harte aanbevolen). Om ons huis tegen de vorst te beschermen, hadden we de kachel flink opgestookt. Dit betekent dat het buffervat 100% geladen was.
Daarna hebben we de verwarming op nachtstand gezet, zodat de temperatuur niet onder de 12 graden zou moeten komen. Op ons weerstation, dat ook de binnentemperatuur vastlegt, konden we achteraf mooi zien hoe de temperatuur de eerste 4 dagen van 19 naar 11 graden daalde, en daarna keurig tussen de 10 en 11 graden werd gehouden. Dit heeft 2,5 dag geduurd.
Een rekensommetje leert dat dit een warmteverlies is van 1,9 kW.

In mijn warmteverliesberekening van een tijd terug kwam uit op 2,1 kW. Hierbij was ik het verlies via de vloer vergeten (dom, ik weet het), en was ik uitgegaan van een delta T (temperatuurverschil tussen binnen en buiten) van 15 K.
In de meting was het temperatuurverschil 10 K, verlies naar de vloer zal er niet geweest zijn (de grond is net zo koud als de ruimte), en er is wat verlies via ventilatiekanalen en kieren. Al met al was de berekening dus best wel goed. Zeker voor een amateur!

Wat ook wel grappig is om te zien, achteraf althans, is dat het opwarmen bijna twee dagen heeft geduurd. De eerste dag hebben we chinees gegeten met de jas aan, en zaten we onder de dekens tv te kijken!
O ja, nu we het toch over het binnenklimaat hebben: de luchtvochtigheid is ook redelijk constant: tussen de 36% en 46%, zelfs rond nieuwjaar. Schijnt mede te danken te zijn aan de leem op onze muren.

zondag 18 oktober 2009

Badkamer aangesloten

De (bestaande) badkamer boven heeft eigenlijk 3 afvalstromen:
- douche
- bad
- wc
Het douchewater moet via de warmte-terugwin-eenheid (douchewater wtw), en kan daarna onze eigen waterzuiveringsinrichting in, het badwater kan rechtstreeks daarnaartoe, en de wc komt vooralsnog op het gewone riool uit. Scheiden bij de bron.
Vroeger kwam alles in één dikke pijp naar beneden, maar nu is het omgebouwd naar 3 aparte buizen. Het was een heel gepuzzel en gepruts, maar het is nou toch wel mooi geworden. Het heeft ook het nodige breekwerk gekost, zoals je op de foto's kunt zien.

Naast de afvoer moest er natuurlijk ook aan de aanvoerkant het een en ander aangelegd worden. Warm water komt binnen via een circulatieleiding vanuit de schuur (let even speciaal op dat koperen kunststukje met 3 t-stukken en 2 bochtjes, dat ik zelf gesoldeerd heb, en daarna de loodgieter nog een keer; veel van geleerd).
Het verwarmingswater (dikke witte buizen) circuleert voorlopig alleen via het radiatortje in de badkamer, maar straks ook via de vloer- en wandverwarming. De verdeler voor de vloerverwarming hangt er al (op de kop getikt op marktplaats).

donderdag 17 september 2009

Verwarmingssysteem

Afgelopen winter hebben we onze ketel kunnen stoken. Het nut was nog maar beperkt: alleen de vloerverwarming van het actorium was aangesloten.
Ondertussen is de verbouwing van het huis uitgevoerd en is de wandverwarming in het actorium klaar om aangesloten te worden. Ook de boiler staat op z'n plaats.
De boiler is een voorraadvat van 200 liter, dat opgewarmd wordt met het water uit het buffervat (dat 1600 liter groot is).
We hebben een houtketel, een buffervat, een boilervat, vloerverwarming, wandverwarming, een huis met verwarming en ook nog een gasketel als backup.
Een ingewikkeld systeem dus.
Onze kachelboer heeft allerlei schema's gegeven, en de loodgieter heeft die vertaald in een wirwar van buizen, kleppen en pompen, maar ik zelf zag door de bomen het bos niet meer.

Ook heb ik ontdekt dat er verschil van inzicht is tussen de kachelboer en loodgieter. Het leek me daarom maar het slimste om te zorgen dat ik het zelf helemaal snap.
Omdat ik elke keer zat te worstelen met het vertalen van zo'n schema naar het echte ijzerwerk, heb ik maar de buizen uitgetekend in Sketchup en voorgelegd aan de kachelboer. Hij weet het beste hoe het uiteindelijk in elkaar moet zitten.
Hij heeft me geweldig geholpen (bedankt Wiebe!), en ik heb er nou alle vertrouwen in dat ik de loodgieter kan uitleggen wat hij moet doen.

Voor de geïnteresseerde: onze ketel heeft een eigen weersafhankelijke temperatuurregeling. Hij regelt dus de temperatuur waarmee hij het water het verwarmingscircuit instuurt. Dit betekent dat je niet daarnaast nog allerlei thermostaten in het systeem moet inbouwen, wat blijkbaar gebruikelijk is als ik de loodgieter goed begrepen heb. Die temperatuurregeling gebeurt door het bijmengen van retourwater met het aanvoerwater.

woensdag 8 juli 2009

Douchewater wtw (warmteterugwinning)

Als je onder de douche staat, stroomt het warme water rechtstreeks het riool in. Dat is eigenlijk zonde, want er zit nog een hoop energie in.
Gelukkig zijn daar oplossingen voor, zodat de warmte teruggewonnen kan worden. Het systeem is heel simpel: met het afvoerwater verwarm je het koude water, dat naar jou onderweg is, alvast wat voor. De thermostaatkraan van je douche hoeft dan minder warm water bij te mengen, zodat je daarop bespaart.
Het systeem (hier een mooie foto) bestaat uit een buis in een buis. Het afvalwater stroomt door de binnenste buis naar beneden, het verse water stroomt door de ruimte tussen de twee buizen. Omdat koper een goede warmtegeleider is, is er een goede warmteoverdracht.
Zo'n ding kost 400 tot 500 euro.
Na wat zoeken vond ik een beschrijving voor een doe-het-zelf versie.
Het is een wat obscure website, maar ik heb de man erachter gesproken, en het werkt echt. Ik ben waarschijnlijk de derde of vierde persoon in Nederland die zo'n ding zelf gaat maken.
Ik heb even wat prijzen opgezocht. Er zitten een paar minder gangbare, dure onderdelen in. Ik schat dat ik rond de 150 euro uitkom.
VSH 040287.5 soldeer ring messing 42-35mm (2 x €6,71)
VSH 043086.1 verloop T-stuk 42 x 28 x 42 (2 x €39,47)

Als het lukt om die twee dure T-stukken te vermijden, scheelt dat al 80 euro. Toch iets om over na te denken...

zondag 1 maart 2009

Stookhout

En ondertussen nog wat hout scharrelen voor de kachel.
Posted by Picasa

zaterdag 24 januari 2009

Houtgestookte cv-ketel, deel 3


Hij is geleverd. Nu alle leidingen leggen, de dakdoorvoer. Over een week of twee kunnen we als het goed is stoken.

vrijdag 16 januari 2009

Houtgestookte cv-ketel, deel 2

Uit de verkeersanalyse van Blogger blijkt dat er redelijk wat interesse bestaat voor houtgestookte cv-ketels.
Voor alle geïnteresseerden daarom goed nieuws: we hebben de ketel besteld en hij wordt een dezer dagen geleverd.

Even terugdenkend aan wat ons uiteindelijk heeft overtuigd:
- een bezoek aan en het enthousiaste verhaal van een trotse bezitter van deze ketel
- een Duits onderzoeksrapport (alternatieve link), waar deze kachel als referentiekachel (oftewel: de beste) vermeld stond, naast een stuk of 15 concurrerende modellen.
- de sympathieke Friese vertegenwoordiger.

Om jullie niet langer in spanning te laten: ETA SH-30

Het ding is compleet computergestuurd. De aanvoer van lucht voor de verbranding wordt geregeld op basis van het gemeten zuurstofgehalte in de verbrandingsgassen (met een lambdasonde, zoals ook in de meeste autos zit).
Er is veel aan gedaan om het rendement en het bedieningsgemak zo hoog mogelijk te maken. Je hebt er per dag 5 tot 10 minuten werk aan (inclusief hout sjouwen), en hij haalt 90% van de energie uit het hout.
Ter vergelijking: een goede stalen houtkachel die je veel in huiskamers tegenkomt, heeft een rendement van 75%.

De kachel gaat ons huis en ons tapwater verwarmen.

Leemguru

Er zijn een heleboel dingen die we anders doen dan gebruikelijk is in de bouw. Aan de andere kant zijn het dingen die weer heel gewoon zijn in de ecologische bouw. Isoleren met hernieuwbare grondstoffen, bijvoorbeeld, of constructies uit hout. Eigenlijk heel logisch.
Helemaal in lijn hiermee is het stucen met leem in plaats van gips. Leem werd vroeger heel veel gebruikt, maar is een beetje in onbruik geraakt. De laatste tijd zijn er echter steeds meer mensen die de voordelen van leem inzien.
Om snel wat meer te weten over leem, kun je eens kijken op Wikipedia.

Vandaag hebben we een professionele leemstukadoor op bezoek gehad. Hij is sinds zijn 19 al bezig met leem en heeft allerlei soort projecten onder handen gehad. Van leemhutten in Afrika tot sjieke badkamers, van rechte muren binnen tot free-stylen buiten. Vanmorgen heb ik twee monsters gehaald uit een afgraving bij Ravenstein, die ik met hem wilde bekijken, om te kijken of die leem geschikt is om te stucen. Het blijkt inderdaad heel goede leem te zijn. Maandag wordt hij afgegraven, dus komen ze ook een vrachtwagen bij ons afleveren. Of twee. Dat moet voorlopig genoeg zijn. Als er nog iemand een emmertje wil hebben...

Enige theorie die we hebben geleerd: leem bestaat uit korrels van verschillende grootte: klei, silt en zand. Om goed verwerkbaar te zijn, goed te kleven en niet te craquelleren (scheurtjes vormen tijdens drogen), is de juiste samenstelling nodig. Hoe dichter de leem bij de ideale samenstelling zit, hoe minder werk (mengen) je hoeft te doen voordat je hem kunt smeren.
Om een idee van de verdeling te krijgen, kun je de flesseproef doen: leem in een fles, water erbij, goed schudden en laten bezinken. Het zand komt onderin, de leem daarbovenop. Simpel.
De leem die we gaan krijgen, hoeft alleen een beetje zand te hebben. Redelijk ideaal dus.

Buitenwanden gaan we als volgt behandelen:
- dunne leemlaag, zodat de houtvezelplaat zonder luchtruimte tegen de muur zit (voor optimale damptransport naar buiten)
- houtvezelplaat 6 cm (Pavatex Isolair of Pavatherm), vastgezet met slagpluggen. Als je ze tegen de natte leemlaag zet, blijven ze ook zonder pluggen wel plakken.
- klemstrips
- leidingen
- volsmeren met leem
- wapeningsnet op binnennaden
- afwerklaag om de leem dicht te smeren

Deze laatste laag wordt vaak vergeten door onervaren stukadoors (ook door ervaren gipsstukadoors die met leem aan de slag gaan). De leem blijft dan korrelig en er blijft stof en gruis vanaf komen. Is ongezond en onpraktisch: dagelijks plinten zuigen.
Voor de afwerklaag heb je weer diverse opties. De simpelste, voor woonkamers en slaapkamers, is dun insmeren met pure leem, dus zonder zand. Daarna met spons of spaan gladstrijken.
Iets geavanceerder, voor keuken, wc en badkamer (boven 1,20m) is een speciaal mengsel van leem en wat kleefspul. Dit wordt watervast en is afwasbaar. Dit kun je helemaal glimmend krijgen met bijenwas.
Nog een stapje verder is tadelakt. Dit wordt keihard en waterdicht. Hiervoor wordt olie gebruikt. In Marokko wordt dit wel toegepast in badhuizen.

De variatiemogelijkheden van oppervlak, qua structuur en kleur, zijn oneindig, dus je moet ofwel experimenteren, of een vakman erbij halen.

Een goede wandverwarming aanbrengen is nog niet zo simpel als we dachten. Het aanbrengen zelf is niet zo moeilijk, maar de optimale plaatsing en dimensionering, daar kun je hele studies aan wijden. Gelukkig hebben ze dat in Duitsland al gedaan, dus hoeven wij dat niet meer te doen. Een paar vuistregels die ze hebben bedacht:
- Zoveel mogelijk aanbrengen op buitenmuren. Dit klinkt onlogisch, maar het is de meest energiezuinige opstelling. Het is ook het meest comfortabel, omdat de temperatuur gelijkmatiger verdeeld is. De warmte straalt dan van de buitenmuur naar de binnenmuur, warmt deze op en straalt weer terug (itt vloerverwarming waarbij de warmte naar boven gaat en daar onder het plafond blijft hangen.
- Aanbrengen naast en onder ramen, om de koudestraling van ramen te compenseren met warmtestraling. Zelfs een strook van een halve meter opzij van een raam is al de moeite waard.

Onze leemguru werkt met het systeem van WEM. Dit is een Duits systeem, bestaande uit klemmen en leidingen. Ook heeft hij speciale groepenverdelers. De standaard verdeler die de gemiddelde loodgieter plaatst, heeft een eigen pomp, die het warme water vanaf de ketel door de registers perst. De registers moeten allemaal ongeveer lang zijn, omdat anders het water niet gelijkmatig verdeeld wordt.
Het systeem dat wij vandaag gezien hebben, heeft per register een kraan, zodat je verschillende lengtes zonder problemen kunt aansluiten. Vanwege deze slimmigheid hoeft er geen eigen pomp op, maar kan de reeds aanwezige ketelpomp het water rondpompen.
Ook kan aan elk register een thermostaatkraan gekoppeld worden. De kraan zelf zit op de verdeler, maar de thermostaat kan in de ruimte geplaatst worden bij het register. De thermostaat wordt met een draad of draadloos gekoppeld aan de kraan.

We hebben afgesproken dat we alle informatie over afmetingen e.d. aanleveren, zodat de leemguru een lijst kan maken van wat we nodig hebben. En dan kunnen we aan de slag!

woensdag 5 november 2008

Leem-wandverwarming

Thomas Pijnenborgh is leem-stucadoor en warmtewandspecialist.
Het systeem dat hij aanraadt voor ons:
- Wanden glad maken met een dunne laag leem (lucht achter isolatie is slecht voor damphuishouding)
- Pavadentro 60 mm (nieuw product, speciaal voor na-isolatie aan de binnenkant)
- Vastzetten met speciale schotelslagpluggen (kunststof)
- WEM slangenklemstrips
- Laagje leem van 1 cm
- Slangen aanbrengen
- Laag leem zodat slangen net onder zitten
- Grove jute of stucadoor-wapeningsnet tegen scheurvorming, m.n. op hoeken
- Afdekken met leem en evt. leemfinish

Totale laagdikte wordt dan net geen 10 cm.

Voordelen van wandverwarming t.o.v. vloerverwarming
- Straalt gunstiger: niet alleen je voeten, maar je hele lichaam
- Warmt sneller op: als je hem openzet, begint hij na een kwartier al te stralen

Patroon van de slangen: 10 cm afstand, evt. bovenste en onderste deel 15 cm.
Onderaan beginnen, dan warmt de muur van onder af op.

vrijdag 22 februari 2008

Houtgestookte cv-ketel

In een ecologisch huis ligt het voor de hand om te verwarmen met biomassa. CO2-neutraal, herwinbaar, enzovoorts.
Oftewel: vureke stoke.
Nadeel van vureke stoke is natuurlijk dat je plafond zwart wordt. Een openhaard is dan al ietsje beter, maar daar heb je het grote nadeel dat je een trekgat hebt, dat alle (warme) lucht uit je woonkamer naar buiten zuigt.
Een houtkachel is nog weer iets beter, omdat je daar de trek beter onder controle hebt.
De volgende stap is een systeem dat de warmte verspreidt door het hele huis, en dat de warmte buffert. Dat laatste betekent dat je enerzijds je vuur nooit hoeft te temperen (stookt efficiënter), en dat je anderzijds je huis kunt verwarmen zonder dat je direct hoeft te stoken.

De systemen zijn in Nederland dun gezaaid, maar ze zijn er wel: computergestuurde houtvergassers. Deze apparaten halen bijna alle energie die in een houtblok zit eruit en stoppen die in je huis. Je moet ze nog steeds volstapelen met houtblokken en aansteken met een lucifer, maar daarna gaat het deurtje dicht en wordt met ventilators en sensors het zaakje omgetoverd tot een heel klein hoopje as en een hele hoop warmte.

Grofweg bestaat het systeem uit een houtkachel van 20 tot 40 kW (je hebt ze nog groter, tot wel 70 kW), een buffervat van 1000 tot 2200 liter en een boilervat van 300 tot 500 liter voor het warme tapwater. Jawel, ook je douchewater wordt met hout verwarmd.
Om te voorkomen dat je in de zomer moet stoken (als je niet van koud douchen houdt), kun je op het boilervat zonnecollectoren aansluiten. Is economisch niet verantwoord, maar ecologisch wel.

Voor de geïnteresseerden: ik heb een berekening gemaakt van wat ik denk dat er aan warmte het huis uit stroomt, een zogenoemde warmteverliesberekening. Ik heb er niet voor geleerd, dus er zal vast iets aan mankeren. Ik hoor het graag van mensen die er meer verstand van hebben, hoe het beter kan. Het geeft in ieder geval een indicatie wat je aan kachelvermogen nodig hebt.

Er zijn op dit moment twee kandidaten voor de levering van zo'n systeem. Zo gauw we er uit zijn, komt het op de blog.

zaterdag 9 februari 2008

Viba


Donderdagavond naar een Viba cafe lezing geweest
Het begon met een uiteenzetting van de warmtehuishouding van dieren. Vogels krijgen gewoon een dikkere vacht of zetten hun vleugels uit voor wat frisse wind. Ook de kleuren van dieren zijn belangrijk. Zo zijn de bruine vlekken en gele rondjes van giraffes een zeer uitgebalanceerde manier om zonnewarmte op te vangen (bruin) en weer kwijt te raken (geel). Dieren zijn eigenlijk de hele dag bezig met hun wamtehuishouding. Mensen zijn veel minder geavanceerd en worden eigenlijk alleen maar dommer op dat gebied. We zijn het namelijk steeds meer aan het verleren doordat onze comfortzone (lees: huizen) steeds beter worden.

Wat ook erg interessant was waren de foto's (via deze link zie je echt geweldige foto's) die met de infrarood technieken gemaakt zijn. Met die foto's kun je precies zien wat warm is en wat niet. Bij die giraffe zag je echt warme en koude plekken en ook de walrus had op zijn rug plekken waar de warmte sterk geconcentreerd was, zodat hij snel zijn warmte kwijt kon.
Deze techniek kun je ook gebruiken voor het bekijken van energielekken bij huizen. Hij liet foto's zien, waarbij je kon zien dat bij een oud boerderijtje waarbij het rieten dak dun aan het worden was het dak echt warmer was dan de rest van het huis. En ook het ventilatierooster voert warme lucht af naar buiten.
Gisteren op de weg naar huis hoorde ik op de radio dat gemeente Nijmegen deze techniek gaat inzetten om vanuit de lucht te kijken waar bij huizen de grootste lekken zitten en daarmee burgers actief te informeren en motiveren om wat meer warmte binnen te houden.

De vraag was of je niet wat kan leren van deze thermische hoogstandjes. Steeds meer architecten passen hier onderdelen van toe in de huizenbouw. Onze architect werkt bv ook altijd met de inval van zonnelicht. Daarmee haal je warmte van de zon binnen in je huis. De architect die de lezing gaf, had zelfs een vijver voor het huis laten leggen, zodat in de winter extra zonlicht naar binnen gekaatst wordt.

Qua temperatuur wordt er nog weinig gevarieerd. In de huizenbouw wordt bijna altijd gewerkt met een constante temperatuur overal in het huis. Toch zijn er eigenlijk behoorlijk wat redenen om te werken met verschillende temperaturen:
  • In sommige ruimtes ben je actiever dan in andere.
  • Op sommige momenten van de dag ben je actiever dan op andere.
  • Vrouwen hebben het graag wat warmer dan mannen.
  • In een badkamer ben je maar gemiddeld maar één uur per dag aanwezig.
  • Meer mensen geven meer energie af en maken de ruimte dus al warmer.
Wat kun je dat in de huizenbouw met dit soort wetenschap
  • Slim zijn met de zonne-inval noemde ik al.
  • Een wit dak in de zomer en zwart in de winter is schijnbaar al ergens toegepast
  • Een inschuifbaarhuis. Zoals ze vroeger in de winter met zijn alle in het voorhuis gingen wonen (bij Marcel thuis hebben ze dat jaren gedaan) zo was dit een huis wat je kleiner en meer dicht kon maken. Dat is wel een extreme vorm, maar ik kan me voorstellen dat je bepaalde ruimtes in de winter minder gebruikt dan in de zomer.
Qua verwarming is er ook al behoorlijk wat onderzoek gedaan. Wat vinden mensen nu prettig en wat onprettig. Koude voeten en een warm hoofd is bijvoorbeeld een erg onprettige gewaarwording. Betekent ook dat plafondverwarming niet prettig is, dat voelt niet natuurlijk aan. Wandverwarming (dat had onze architect ons ook al aangeraden) is echt de beste natuurlijke optie. Dit gaan we dan ook toepassen.
Verder willen we ook een warmtebron in de woonkamer. Dus een plek waar de warmte van af straalt, waar je dichter bij kunt gaan staan of een beetje verder van af kunt blijven, afhankelijk van de persoon of de activiteit.

Stichting Viba SVE
SVE Expositie verzorgt een permanente, thematisch opgebouwde expositie - de grootste van Europa - van bouwmaterialen, installaties, ontwerpen en diensten die bijdragen aan een gezonde en duurzame leefomgeving. In het voormalige fabriekspand van De Gruyter in 's-Hertogenbosch tonen ruim 100 exposanten op een oppervlakte van meer dan 2000 vierkante meter hoe gezond en kwalitatief bouwen, wonen en werken in de praktijk kan worden gebracht. Het hele proces - van ontwerp tot bouw, sloop, renovatie en hergebruik - wordt inzichtelijk gemaakt. Dynamisch, actueel en verantwoord. De sfeervolle permanente expositie biedt een schat aan informatie voor zowel de professional als de particulier. Ervaar het zelf en breng een bezoek! SVE Expositie biedt legio mogelijkheden zoals een audiotoer, professionele groepsrondleidingen, op maat gesneden educatieve programma's met gastsprekers, bibliotheek & leeshoek, ruimteverhuur (incl. catering), etc.

woensdag 6 februari 2008

Leemstuc, berekeningen

Het materiaal voor leemstuc is nogal duur, zegt men. Voor een kostenindicatie heb ik een berekening gemaakt.
Beneden:
6,50 x 2,70 (woonkamer)
3,80 x 2,70 x 4 (woonkamer)
(3,75 + 2,70) x 2,70 x 2 (hal/wc)
4,80 x 2,70 x 2 (keuken)
Totaal oppervlak: 120 m2
Boven:
3,00 x 3,50 x 2,70 x 3 (slaapkamers)
Totaal 80 m2
Samen: 200 m2

Verkrijgbaar bij Hiro:
Bruinleem (het basismateriaal, dat de verwarmingsbuizen geheel bedekt): 274 euro incl. BTW per big bag (1200 kg), goed voor 60 m2 1 cm dik of 30 m2 2 cm dik.
Afgerond zouden we die 6 nodig hebben: 1600 euro.
Misschien ook nog jute nodig (ca. 1 euro/m2): 200 euro.
Leemfinish: ca. 8 euro per m2, dus 1600 euro.

Totale materiaalkosten dus 3400 euro.
Op http://www.bouwecologisch.nl/wandcv.html wordt gesproken over 4 cm, dus dan zouden we dubbel zoveel bruinleem nodig hebben, totaal dan 5000 euro.

Ter vergelijking: Knauf Rotband bij bouwtotaalmarkt.nl, per pallet besteld.
100 kg is goed voor 6 m2 bij 2 cm dik = 17 kg/m2
Prijs 0,50 euro/kg, dus 8 euro/m2
200 m2 kost dan 1600 euro.
Muurverf (latex): 4 tot 8 euro per liter, 8 m2/liter, dus: 0,50 tot 1 euro/m2

Update: nu we besloten hebben om met natuurlijke leem te gaan werken, komen de kosten op 25 euro per m3. Dan wordt het nog interessanter.
Lees hier het complete verhaal.

zaterdag 19 januari 2008

Verwarmingssysteem kiezen

Als je er eenmaal induikt, blijkt houtstook 'hot' te zijn.
Ook de combinatie met zonnecollectoren kom je overal tegen in de folders.
In grote lijnen wordt het systeem:
- Een ketel van 30 tot 40 kW
- Zonnecollectoren (omvang nog te bepalen)
- Een enkel, geavanceerd voorraadvat met diverse in- en uitgangen, of twee losse

Een geavanceerd vat, bijv. de Vitocell 360-M, heeft hoge- en lage-temperatuur ingangen en uitgangen.
Helemaal bovenin hangt een warmtewisselaar, waar het douchewater doorheen stroomt. Dit water moet minimaal 60 graden zijn vanwege legionella-gevaar. Het douchewater komt niet in contact met het bufferwater.
Halverwege wordt het water afgetapt dat naar de vloer- en wandverwarming gaat.
Ook ergens halverwege komt het water, afkomstig van de ketel, het vat in.

Onderin de ketel is het water het koudst. Hier zitten de retourleiding van de verwarming en het uitgaande leiding naar de zonnecollectoren.

Een ketel kost tussen de 6000 en 10000 euro. Een voorraadvat ca. 2500 euro, zonnecollectoren ook ca. 2500.

Ter vergelijking:
een Nefit HR ketel van 43 kW en een boilervat van 75 liter kost ca. 2500 euro.
Radiatoren kosten tussen de 25 en 100 euro.

vrijdag 11 januari 2008

Magic Boiler: mini-warmte-krachtcentrale

Ik wist niet dat de techniek al zover was - er wordt al decennia geroepen dat de Stirling-motor de ideale motor is voor warmte-krachtkoppeling.
Bij www.magicboiler.com zijn ze nu al te bestellen. Massaproductie gaat dit jaar opgestart worden. Zie ook WhisperGen.

Het komt erop neer dat je de gasvlammen eerst het Stirling-motorblok laat verwarmen. Dit gaat vervolgens draaien en levert electriciteit (max. 1 kW). De afvalwarmte van de Stirling-motor verdwijnt in je cv-systeem. De electriciteit krijg je dus bijna gratis erbij.
Anders gezegd:
Het enige dat een Stirling-motor nodig heeft, is een hete kant en een koude kant. Tijdens een cyclus van de motor wordt lucht verhit en afgekoeld. Een Stirling-motor heet dan ook wel hete-luchtmotor.
Dus als je toch al hitte beschikbaar hebt, en je kunt je cv-water inzetten als koelmedium, dan kan een Stirling-motor zijn werk doen. Cool!

donderdag 27 december 2007

Berekening vloerverwarming: afstand, lengte, oppervlak

Blijkbaar komen veel mensen hier terecht die op zoek zijn naar berekeningen omtrent vloerverwarming. Hieronder de informatie die ik zelf verzameld heb.

Bron: Novem ontwerpvoorbeelden LTV (lage-temperatuur-verwarming)

Er zijn verschillende temperatuurklassen, aangeduid met TK30, TK36, enz.
Het getal geeft de watertemperatuur aan.
LTV: TK36 en TK42
ZLTV: TK30 en TK33
Vloer- en wandverwarming is toepasbaar t/m TK48

Verliesoppervlaktes en bijbehorende Rc-waardes (m2K/W) moeten bepaald worden.
Rc-waardes liggen rond 3,0 en 4,0
Rd is de inversie hiervan, dus W/m2K.
Als je de Rd-waarde van een oppervlak (vloer, muur) vermenigvuldigt met de vierkante meters en het temperatuurverschil, krijg je het vermogen dat wegstroomt.
Hieruit volgt vermogensbehoefte (W).
Voorbeeld: woonkamer 25m2, 20 gr.C vraagt 1800 W.
Mijn eigen warmteverliesberekening

Vermogensafgite: oppervlakte van vloer (en evt. wand) * W/m2
93 W/m2 bij buisafstand 10cm
76 W/m2 bij buisafstand 20cm
60 W/m2 bij buisafstand 30cm
Hier een complete tabel

Als je de warmtebehoefte hebt berekend, kun je bepalen of je genoeg vloeroppervlak hebt, hoe dicht de leidingen moeten liggen dan wel hoe hoog je de watertemperatuur moet opschroeven. Meestal wordt 10 of 15 cm buisafstand aangehouden.
In de meeste gevallen zal je vloerverwarming zwaar overgedimensioneerd zijn, wat wil zeggen dat je door de watertemperatuur ietsje hoger of lager in te stellen het altijd behaaglijk warm kunt krijgen.

Belangrijk voor een goede verdeling van het water over de leidingen, is een evenwichtige lengte van de slang per groep. Per groep (1 slang met aanvoer en retour) wordt tussen de 100 en 110 m aangehouden. In het pdf-bestand hierboven staat hoeveel slang je in totaal nodig hebt, als je het te verwarmen oppervlak weet.

De verdeling van het vloeroppervlak in groepen van gelijk oppervlak heb ik met Sketchup gedaan. Als je een klein beetje ermee kunt omgaan:
Venster "entity info" aan zetten
Vloeroppervlak tekenen
Als je een vlak selecteert, kun je bij Entity info zien wat het oppervlak in m2 is.
Door wat te schuiven met de grenslijnen tussen de groepen, kun je ze precies even groot maken.

Er zijn overigens ook verdelers met per groep een smoorkraan, zodat je een verschil in lengte tussen de groepen kunt 'wegregelen'.
Er zijn allerlei soorten van verdelers. Die van WEM (die wij voor de wandverwarming gebruiken) hebben als voordeel dat je een soort hoofdleiding kunt leggen, waarvan je plaatselijk kunt aftappen. Dit aftappen wordt dan weer lokaal geregeld met een thermostaatkraan.
Je hebt dus een soort tussenvorm tussen vloerverwarming (traag, stralingswarmte) en radiatoren (snel opwarmen): een paneel dat stralingswarmte afgeeft, maar door zijn geringe massa toch snel opwarmt.

Zoekresultaten