Posts tonen met het label welbevinden. Alle posts tonen
Posts tonen met het label welbevinden. Alle posts tonen
maandag 26 maart 2012
Leemoven zelf bouwen, stap 5: afwerking
De laatste leemlaag is vooral voor het oog. Eventueel kun je deze laag nog afwerken met bijenwas.
Leemoven zelf bouwen, stap 4: isolatie
Om de warmte vast te houden, moet de koepel bekleed worden met een isolerende laag.
Bij de workshop gebruikten we hiervoor vermiculiet-korrels, vermengd met leem. Omdat ik die korrels niet heb, maar wel gehakseld stro, heb ik dat maar gebruikt. Het belangrijkste is, dat er stilstaande lucht rondom de koepel zit. Als de stro mocht verkolen, is dat nog niet erg.
Bij de workshop gebruikten we hiervoor vermiculiet-korrels, vermengd met leem. Omdat ik die korrels niet heb, maar wel gehakseld stro, heb ik dat maar gebruikt. Het belangrijkste is, dat er stilstaande lucht rondom de koepel zit. Als de stro mocht verkolen, is dat nog niet erg.
Leemoven zelf bouwen, stap 3: koepel
Met de leempap die ik de dag ervoor in de week had gezet, heb ik zogeheten "vuurleem" gemaakt.
Dit is leem, vermengd met scherp zand, in een verhouding 1 op 2. Veel zand dus, met leem als hechtmiddel.
Om te testen of de verhouding goed is, en de vuurleem de juiste hoeveelheid water bevat, doe je de valproef. Hiervoor neem je een hand vol leem, kneedt hem een tijdje (niet echt kneden, maar meer vastdrukken) en laat hem dan van schouderhoogte op de grond vallen. Als hij plat valt, is de leem te nat, als hij uit elkaar valt, zit er te weinig leem of water in. In mijn geval bleek dat er eigenlijk teveel water in zit. Normaal doe je er dan wat zand bij, maar dat durfde ik niet meer aan. Het zand was bovendien niet droog, dus dan helpt het ook minder.
Voor een goede hechting heb ik rond de mal alles ingesmeerd met leempap. Vervolgens kan de vuurleem aangebracht worden. Hiervoor heb ik hulp van een paar ervaren leemovenbouwers.
De opening bestaat eigenlijk uit twee bogen. Vóór de rvs-boog komt nog een tweede boog, met ertussen een spleet. Boven deze spleet komt een rookkanaal. Op deze manier krijg je een optimale verbranding: de verse lucht komt van onder af de verbrandingskamer in, de rookgassen worden net voor de uitgang afgevoerd naar boven. De verhouding van koepelhoogte en deurhoogte is belangrijk: de deur is 2/3 van de koepel.
Dit is leem, vermengd met scherp zand, in een verhouding 1 op 2. Veel zand dus, met leem als hechtmiddel.
Om te testen of de verhouding goed is, en de vuurleem de juiste hoeveelheid water bevat, doe je de valproef. Hiervoor neem je een hand vol leem, kneedt hem een tijdje (niet echt kneden, maar meer vastdrukken) en laat hem dan van schouderhoogte op de grond vallen. Als hij plat valt, is de leem te nat, als hij uit elkaar valt, zit er te weinig leem of water in. In mijn geval bleek dat er eigenlijk teveel water in zit. Normaal doe je er dan wat zand bij, maar dat durfde ik niet meer aan. Het zand was bovendien niet droog, dus dan helpt het ook minder.
Voor een goede hechting heb ik rond de mal alles ingesmeerd met leempap. Vervolgens kan de vuurleem aangebracht worden. Hiervoor heb ik hulp van een paar ervaren leemovenbouwers.
De opening bestaat eigenlijk uit twee bogen. Vóór de rvs-boog komt nog een tweede boog, met ertussen een spleet. Boven deze spleet komt een rookkanaal. Op deze manier krijg je een optimale verbranding: de verse lucht komt van onder af de verbrandingskamer in, de rookgassen worden net voor de uitgang afgevoerd naar boven. De verhouding van koepelhoogte en deurhoogte is belangrijk: de deur is 2/3 van de koepel.
zondag 25 maart 2012
Leemoven zelf bouwen, stap 2: mal
Aangezien ik werktuigbouwkundig onderlegd ben, was ik benieuwd wat de optimale vorm van een koepel is. Optimaal wil hier zeggen: de krachten worden afgedragen op de ondergrond met een minimale belasting van het materiaal.
Leem is niet veel meer dan zand wat een beetje aan elkaar plakt. Drukkrachten kan het goed verdragen, maar bij buigkrachten gaat het al snel scheuren. Wat dat betreft is leem een omgekeerde ketting: deze kan alleen trekkrachten verdragen, en helemaal geen buigkrachten.
Gaudi had dit lang geleden al in de gaten, en hij ontwierp zijn koepels door proefmodellen van kettingen te maken, hier foto's van te maken en deze op z'n kop te zetten. "Catenary domes" is de Engelse term hiervoor.
Het blijkt dat de formule voor de vorm eigenlijk heel simpel is (als wiskunde niet je struikelvak was):
f(x) = (ex + e -x )/2.
Ik heb er nog even over gedacht om dit in een spreadsheet uit te werken, en om te zetten in een kartonnen mal, maar ik heb maar besloten te vertrouwen op mijn timmermansoog. Als je even wat langer naar de vorm kijkt, zie je dat hij op twee manieren afwijkt van een halve-bolvorm: hij is schuin aan de basis, en hij is wat spitser aan de top.
Die twee dingen heb ik in het achterhoofd gehouden bij het maken van de mal voor de koepel van de leemoven.
Nadat de mal goed aangeklopt is, kan hij bedekt worden met natte kranten. Dit maakt het straks makkelijker het zand uit de koepel te krabben. Voor de ovendeur zijn diverse constructies denkbaar. Bij de workshop hadden we er een van vuurvaste stenen, maar ik had bedacht dat een rvs strip net dat beetje stevigheid en hittebescherming biedt dat je nodig hebt. Of dat inderdaad zo is, moeten we nog ondervinden...
Leem is niet veel meer dan zand wat een beetje aan elkaar plakt. Drukkrachten kan het goed verdragen, maar bij buigkrachten gaat het al snel scheuren. Wat dat betreft is leem een omgekeerde ketting: deze kan alleen trekkrachten verdragen, en helemaal geen buigkrachten.
Gaudi had dit lang geleden al in de gaten, en hij ontwierp zijn koepels door proefmodellen van kettingen te maken, hier foto's van te maken en deze op z'n kop te zetten. "Catenary domes" is de Engelse term hiervoor.
Het blijkt dat de formule voor de vorm eigenlijk heel simpel is (als wiskunde niet je struikelvak was):
f(x) = (
Ik heb er nog even over gedacht om dit in een spreadsheet uit te werken, en om te zetten in een kartonnen mal, maar ik heb maar besloten te vertrouwen op mijn timmermansoog. Als je even wat langer naar de vorm kijkt, zie je dat hij op twee manieren afwijkt van een halve-bolvorm: hij is schuin aan de basis, en hij is wat spitser aan de top.
Die twee dingen heb ik in het achterhoofd gehouden bij het maken van de mal voor de koepel van de leemoven.
Nadat de mal goed aangeklopt is, kan hij bedekt worden met natte kranten. Dit maakt het straks makkelijker het zand uit de koepel te krabben. Voor de ovendeur zijn diverse constructies denkbaar. Bij de workshop hadden we er een van vuurvaste stenen, maar ik had bedacht dat een rvs strip net dat beetje stevigheid en hittebescherming biedt dat je nodig hebt. Of dat inderdaad zo is, moeten we nog ondervinden...
Leemoven zelf bouwen, stap 1: onderstel
Twee jaar geleden heb ik een workshop leemoven bouwen gevolgd. Gelukkig had ik alles goed vastgelegd, dus ik durfde het wel aan om er nu zelf een te bouwen.
Ook dit proces heb ik in beeld vastgelegd. De meer visueel ingestelde bezoekers kunnen meteen doorschakelen naar het foto-album. Wil je alles weten over hoe ik het gedaan heb, dan volgt hieronder deel 1 van mijn feuilleton over de "zelfbouw leemoven".
In de tijd sinds de workshop hebben we natuurlijk goed kunnen nadenken hoe we het wilden doen. De volgende (conflicterende) eisen lagen op tafel:
- moet verplaatsbaar zijn;
- moet op een pallet passen, die door een normale deur past;
- moet zo groot mogelijk zijn, zodat er grote pizza's in passen.
"Zo groot mogelijk" en toch door een deur passen, leidde tot een zelfgemaakte pallet van 78 cm breed. 80 cm (een standaardpallet) past nét niet door onze deur. Een standaard pallet zou trouwens toch niet stevig genoeg zijn voor het gewicht dat hij moet dragen. Het is toch een paar kruiwagens zand die je rondtrekt.
Omdat de wand zo'n 12 cm dik wordt, en zeker omdat ik vuurvaste tegels heb van 40 cm, kwamen we uit op een inwendige diameter van maximaal 40 cm. Om ietsje ruimte te winnen, heb ik hem ovaal gemaakt.
Stap 1 is het maken van een pallet. Ik heb flink dikke balken gebruikt, dikke dwarslatten op de grond en een stevige multiplex plaat bovenop. Voor de stabiliteit heb ik twee zware grindtegels van 40x60 gebruikt, opgesloten tussen balkjes van 5x5 cm. Een laagje zand onder de tegels is nodig, om wiebelen te voorkomen.
Op deze grindtegels ligt een laag isolerende stenen: calcium silicaat. Ik heb deze als restpartijtje kunnen kopen, samen met de vuurvaste tegels, van groenebouwmaterialen.nl uit Heusden, Noord-Brabant. Een goede isolatie is essentieel, anders moet je de hele ondergrond heet stoken voordat je kunt bakken. Calcium silicaat is niet de goedkoopste oplossing, maar wel de beste. In plaats van vuurvaste tegels kun je ook vuurvaste stenen gebruiken, maar voor pizza's is een tegel uit één stuk wel mooier.
Onder de isolatieblokken zit ook weer een laagje zand, en onder de vuurvaste tegels een laag van ca. 1 cm. Dit is voor de stabiliteit, en dient tevens als warmtebuffer.
Op de laatste foto zie je tegels opgesloten in een rand van stroleem. Rechts in beeld zie je nog net de pompwagen, waarmee we de eerste proefrit met de leemoven hebben gemaakt die dag.
Met het timmerwerk, het uitdokteren van de constructie, het aanmaken van de leem en het voorbereiden van de leem voor de volgende dag ben ik ongeveer een halve dag bezig geweest.
Ook dit proces heb ik in beeld vastgelegd. De meer visueel ingestelde bezoekers kunnen meteen doorschakelen naar het foto-album. Wil je alles weten over hoe ik het gedaan heb, dan volgt hieronder deel 1 van mijn feuilleton over de "zelfbouw leemoven".
In de tijd sinds de workshop hebben we natuurlijk goed kunnen nadenken hoe we het wilden doen. De volgende (conflicterende) eisen lagen op tafel:
- moet verplaatsbaar zijn;
- moet op een pallet passen, die door een normale deur past;
- moet zo groot mogelijk zijn, zodat er grote pizza's in passen.
"Zo groot mogelijk" en toch door een deur passen, leidde tot een zelfgemaakte pallet van 78 cm breed. 80 cm (een standaardpallet) past nét niet door onze deur. Een standaard pallet zou trouwens toch niet stevig genoeg zijn voor het gewicht dat hij moet dragen. Het is toch een paar kruiwagens zand die je rondtrekt.
Omdat de wand zo'n 12 cm dik wordt, en zeker omdat ik vuurvaste tegels heb van 40 cm, kwamen we uit op een inwendige diameter van maximaal 40 cm. Om ietsje ruimte te winnen, heb ik hem ovaal gemaakt.
Stap 1 is het maken van een pallet. Ik heb flink dikke balken gebruikt, dikke dwarslatten op de grond en een stevige multiplex plaat bovenop. Voor de stabiliteit heb ik twee zware grindtegels van 40x60 gebruikt, opgesloten tussen balkjes van 5x5 cm. Een laagje zand onder de tegels is nodig, om wiebelen te voorkomen.
Op deze grindtegels ligt een laag isolerende stenen: calcium silicaat. Ik heb deze als restpartijtje kunnen kopen, samen met de vuurvaste tegels, van groenebouwmaterialen.nl uit Heusden, Noord-Brabant. Een goede isolatie is essentieel, anders moet je de hele ondergrond heet stoken voordat je kunt bakken. Calcium silicaat is niet de goedkoopste oplossing, maar wel de beste. In plaats van vuurvaste tegels kun je ook vuurvaste stenen gebruiken, maar voor pizza's is een tegel uit één stuk wel mooier.
Onder de isolatieblokken zit ook weer een laagje zand, en onder de vuurvaste tegels een laag van ca. 1 cm. Dit is voor de stabiliteit, en dient tevens als warmtebuffer.
Op de laatste foto zie je tegels opgesloten in een rand van stroleem. Rechts in beeld zie je nog net de pompwagen, waarmee we de eerste proefrit met de leemoven hebben gemaakt die dag.
Met het timmerwerk, het uitdokteren van de constructie, het aanmaken van de leem en het voorbereiden van de leem voor de volgende dag ben ik ongeveer een halve dag bezig geweest.
vrijdag 3 februari 2012
Viba lezing
Gisteren was er opnieuw een VIBA-Lezing. Deze keer ging de lezing over kennisproductiviteit en de fysieke omgeving. Deze titel klinkt redelijk droog maar de presentatie was ongeloofelijk boeiend. Ik werd enorm getriggerd door de website: www.levenswerken.eu . Zelden zo'n mooie website gezien die je zo de verdieping in trekt.
In deze blog probeer ik wat van het verhaal op te schrijven en door te geven.
Iris Bakker doet een promotieonderzoek naar de bijdrage die de ruimtelijke omgeving levert aan de productiviteit. Ze heeft hierbij de invloed van kleur als hoofdonderwerp genomen maar wil zich aan de andere kant ook niet laten beperken. En dat zie je dan ook terug op haar website en ook in haar presentatie. Thema's waar ze zich in verdiept heeft zijn oa: licht, lucht, planten, kunst,vocht en temperatuur,muziek,mediteren, lerende omgeving, creativiteit.
Het gaat om een holistische benadering: het fysieke, mentale, emotionele en spirituele welbevinden.
Een van haar conclusies op dit moment is dat het onaandoenlijk is om bv precies aan te geven wat de invloed is van bv kleur. De invloed van kleur is niet te kwantificeren en los te zien van alle andere aspecten. Het is niet te rationaliseren, maar moet op het niveau van gevoel of intuïtie worden benaderd.
Dat levert dan in wetenschappelijk zin wellicht geen opzienbarende gezichtspunten op, als denkwijze en inspiratiebron om vooral een open, nieuwsgierig brein te houden, met een verbinding naar het hart, is het zeer geslaagd.
Een ruimte moet houvast geven in twee aspecten:
Verbinding met je omgeving: Waar ben je, waar kun je naar toe, wat is de grens, waar is de open ruimte,wat is muur en wat is vloer.
En verbinding met de tijd: welke tijd is het, is het avond of dag maar ook is het zomer of winter is het mooi weer of regenachtig.
Daarbij is een balans in zowel ordening als variatie belangrijk. Dat geld voor kleur, temperatuur, vorm, muziek enz. De balans kun je zoeken binnen twee uiterste polen.
Een praktische voorbeeld wat veel schilders je zullen vertellen: alle kozijnen in een zelfde kleur en de deur naar buiten een andere kleur.
Planten zijn hierbij ook erg belangrijk. Door hun specifieke kenmerken, vaste opbouw in vorm en structuur geven ze ordening en houvast. Voor bv mensen met een autistische stoornis kan dit extra heilzaam zijn omdat bij deze mensen de behoefte aan vaste ordening nog groter is dan bij andere mensen. Maar ook bij gezonde mensen kan het leiden tot stresreductie of een afname van angst. Ook wordt een afname van gezondheidsklachten van kinderen of verhogen van concentratie in de klas allemaal gekoppeld aan een artikel achter de link over een groene omgeving.
Een mooi artikel waarin een aantal inzichten samenkomen mbt tot zorg en een gezonde omgeving gaat over genezende omgeving..
Een begrip als creativiteit (een belangrijk onderdeel van toegevoegde waarde en daarmee ook productiviteit) is niet te vangen binnen een sessie van 2 uur op maandagmiddag. Creativiteit is juist je onderbewuste laten werken. Een betere manier om de creativiteit te laten stromen is op vrijdag aan te kondigen dat je het op maandag gaat hebben over bepaald onderwerp met de nadrukkelijke opdracht om er vooral niet over na te denken. Ook bewegen is belangrijk voor de creativiteit. Friedrich Nietzsche: Alleen gedachten die ons tijdens het wandelen invallen zijn waardevol.
Als voorlopige afsluiting (want ik ga hier denk ik nog wel meer over schrijven) nog wat foto's die ik gemaakt heb van wat uitzichtsplekjes van ons huis nav deze lezing.
In deze blog probeer ik wat van het verhaal op te schrijven en door te geven.
Iris Bakker doet een promotieonderzoek naar de bijdrage die de ruimtelijke omgeving levert aan de productiviteit. Ze heeft hierbij de invloed van kleur als hoofdonderwerp genomen maar wil zich aan de andere kant ook niet laten beperken. En dat zie je dan ook terug op haar website en ook in haar presentatie. Thema's waar ze zich in verdiept heeft zijn oa: licht, lucht, planten, kunst,vocht en temperatuur,muziek,mediteren, lerende omgeving, creativiteit.
Het gaat om een holistische benadering: het fysieke, mentale, emotionele en spirituele welbevinden.
Een van haar conclusies op dit moment is dat het onaandoenlijk is om bv precies aan te geven wat de invloed is van bv kleur. De invloed van kleur is niet te kwantificeren en los te zien van alle andere aspecten. Het is niet te rationaliseren, maar moet op het niveau van gevoel of intuïtie worden benaderd.
Dat levert dan in wetenschappelijk zin wellicht geen opzienbarende gezichtspunten op, als denkwijze en inspiratiebron om vooral een open, nieuwsgierig brein te houden, met een verbinding naar het hart, is het zeer geslaagd.
Een ruimte moet houvast geven in twee aspecten:
Verbinding met je omgeving: Waar ben je, waar kun je naar toe, wat is de grens, waar is de open ruimte,wat is muur en wat is vloer.
En verbinding met de tijd: welke tijd is het, is het avond of dag maar ook is het zomer of winter is het mooi weer of regenachtig.
Daarbij is een balans in zowel ordening als variatie belangrijk. Dat geld voor kleur, temperatuur, vorm, muziek enz. De balans kun je zoeken binnen twee uiterste polen.
Een praktische voorbeeld wat veel schilders je zullen vertellen: alle kozijnen in een zelfde kleur en de deur naar buiten een andere kleur.
Planten zijn hierbij ook erg belangrijk. Door hun specifieke kenmerken, vaste opbouw in vorm en structuur geven ze ordening en houvast. Voor bv mensen met een autistische stoornis kan dit extra heilzaam zijn omdat bij deze mensen de behoefte aan vaste ordening nog groter is dan bij andere mensen. Maar ook bij gezonde mensen kan het leiden tot stresreductie of een afname van angst. Ook wordt een afname van gezondheidsklachten van kinderen of verhogen van concentratie in de klas allemaal gekoppeld aan een artikel achter de link over een groene omgeving.
Een mooi artikel waarin een aantal inzichten samenkomen mbt tot zorg en een gezonde omgeving gaat over genezende omgeving..
Een begrip als creativiteit (een belangrijk onderdeel van toegevoegde waarde en daarmee ook productiviteit) is niet te vangen binnen een sessie van 2 uur op maandagmiddag. Creativiteit is juist je onderbewuste laten werken. Een betere manier om de creativiteit te laten stromen is op vrijdag aan te kondigen dat je het op maandag gaat hebben over bepaald onderwerp met de nadrukkelijke opdracht om er vooral niet over na te denken. Ook bewegen is belangrijk voor de creativiteit. Friedrich Nietzsche: Alleen gedachten die ons tijdens het wandelen invallen zijn waardevol.
Als voorlopige afsluiting (want ik ga hier denk ik nog wel meer over schrijven) nog wat foto's die ik gemaakt heb van wat uitzichtsplekjes van ons huis nav deze lezing.
Abonneren op:
Posts (Atom)